Łysienie u mężczyzn

Stopniowa utrata włosów w przypadku łysienia androgenowego rozpoczyna się u mężczyzn zazwyczaj około 20 roku życia lub nieco później. Nie jest to jednak żadną sztywną regułą, niekiedy bowiem objawy mogą zacząć występować znacznie wcześniej.
Nowe włosy wyrastające w miejscu wypadających są coraz cieńsze, aż wreszcie pojawia się w ich miejsce jedynie meszek włosowy. Równolegle z tym procesem następuje przerzedzenie owłosienia. Proces ten zaczyna się i jest najbardziej widoczny w kątach czołowych oraz na środku głowy.

Łysina androgenowa ma wyraźnie ograniczony zakres i nie obejmuje nigdy części skroniowej
skóry głowy oraz części potylicznej. W najbardziej zaawansowanym stadium obejmuje więc ona okolicę czołową, ciemieniową oraz środek głowy i stanowi tak zwaną łysinę hipokratesową. Na skroniach wokół małżowin usznych może dodatkowo występować łysienie łojotokowe.

Poszczególne stadia łysienia androgenowego dzieli się zwyczajowo ze względu na zakres jego występowania na określone etapy. Zależnie od indywidualnych cech danego mężczyzny etapy łysienia przebiegają z różnym natężeniem, w różnym wieku i mogą być przewlekłe lub krótkie.
Mogą występować bezpośrednio po sobie okresy dość powolnego (ale i tak nadmiernego) wypadania włosów i bardzo intensywnego, kiedy to ich utrata może nasilić się nawet dziesięciokrotnie. W rejonach skóry objętych łysieniem typu męskiego utrata włosów następuje dość równomiernie, a nie ogniskowo jak przypadku m.in. łysienia plackowatego.

Dość charakterystyczne jest pozostawanie przez stosunkowo długi czas włosów w okolicy ciemieniowej. Nieraz owłosienie to ustępuje dopiero po wielu latach i wtedy łysina ze środka głowy zlewa się z tą z okolicy czołowej i powstaje „klasyczna” łysina androgenowa. Niemniej jednak może się zdarzyć, że owłosienie w części ciemieniowej nie zaniknie.

Zazwyczaj początkowym etapem łysienia androgenowego u mężczyzn jest cofanie się linii nasady włosów. Później następuje pogłębianie się kątów skroniowo czołowych (tworzą się zakola) i taki właśnie stan określa się jako pierwszy etap łysienia typu męskiego, dość często występujący jeszcze przed 20 rokiem życia.

Drugi etap to dalsze poszerzanie się tej łysiny czołowej, a także pojawienie się jej na samym szczycie głowy. Ma to miejsce często dopiero w trzeciej dekadzie życia. Co ciekawe zdarza się, że u osób, u których do około 30 roku życia rozwinęła się łysina w tym stopniu – następuje bardzo znaczne spowolnienie, czy niemal zatrzymanie dalszego procesu utraty włosów. Dzieje się tak, gdyż pewne (choć rzadko aż tak intensywne) spowolnienie procesu łysienia po 30 roku życia jest charakterystyczne, co ma bezpośredni związek z poziomem androgenów.
Wspomniane już zlewanie się łysiny czołowej z tą ze środka głowy stanowi trzeci etap łysienia. W kolejnym, czwartym etapie następuje dalsze powiększenie się łysiny, aż do wystąpienia końcowego – piątego etapu w postaci „klasycznej” łysiny.

U niewielkiego odsetka mężczyzn (w granicach jednego procenta) pełna łysina typu męskiego (czwarty lub piąty etap) rozwija się do 30 roku życia. Jest to stan określany jako wyłysienie przedwczesne. Etap ten w znacznie późniejszym wieku osiąga około 20% mężczyzn. Do 70 roku życia u znacznej większości (powyżej 80%) rozwija się przynajmniej początkowy stan (pierwszy lub drugi etap) łysiny typu męskiego.

Jednym z częściej spotykanych typów łysienia androgenowego jest łysienie łojotokowe. Ma ono bezpośredni związek z nadczynnością gruczołów łojowych (co również jest powiązane z zaburzeniem poziomu androgenów).

Skóra w efekcie tego typu łysienia staje się tłusta oraz znacznie zmniejsza się jej sprężystość. Zazwyczaj utrata włosów jest w tym przypadku poprzedzona wystąpieniem tłustego łupieżu. Bezpośrednią przyczyną występowania tego typu łysienia jest zapalenie skóry. Nieleczone powoduje trwałe uszkodzenie, a w końcu zanik mieszków włosowych.

Oprócz nadczynności androgenów przyczyn łysienia łojotokowego doszukuje się w osłabionej ogólnej odporności organizmu. Prowadzić to może do zakażeń, przede wszystkim o charakterze grzybiczym. Sprzyjającym czynnikiem jest zaniedbanie higieny głowy, głównie zaś występującego łupieżu, czy też niezdrowy tryb życia, niewłaściwe odżywianie.

Wystąpienie łysienia łojotokowego charakteryzuje się zaczerwienieniem skóry głowy. W tym przypadku utratę włosów można znacznie spowolnić stosując odpowiednie, zalecone przez dermatologa preparaty oraz dbając o higienę skóry głowy.

W przebiegu łysienia androgenowego następuje znaczne skrócenie anagenowej fazy rozwoju włosów. W krótkim czasie istotnie zmniejsza się więc ilość włosów pozostających w tej fazie rozwoju. Istotę tego łysienia stanowi więc utrata włosów telogenowych, których ilościowy stosunek względem włosów anagenowych jest nadmierny.

Oprócz tego do przyśpieszonej utraty włosów może przyczynić się szereg innych, dodatkowych czynników, na przykład wskutek niewłaściwych zabiegów kosmetycznych.
Początkowy etap łysienia androgenowego dotyczy zmian w skórze. Naskórek ulega ścieńczeniu, co w efekcie prowadzi do skurczenia mieszków włosowych. Tracą one z czasem połączenie z włosem, a ponadto znajdujący się w nich włos staje się cieńszy.
Zmiany następują zarówno w otoczeniu mieszków, jak też występujących w ich okolicy naczyń krwionośnych. Następuje zmniejszenie liczby włosów, zanik brodawek skóry właściwej.

Późny etap łysienia to zanik mieszków włosowych (niekiedy bywają rozszerzone) i naskórka. Typowy jest też przerost gruczołów łojowych. Następuje zwyrodnienie włókien sprężystych.

Proces łysienia androgenowego u mężczyzn jest trudny do powstrzymania. Rokowanie co do skutecznej terapii w tym przypadku jest zazwyczaj niekorzystne. Zależy w znacznym stopniu od bezpośrednich przyczyn utraty włosów. Jeśli łysienie łojotokowe spowodowane jest jedynie zapaleniem skóry, czy przejściowym osłabieniem systemu odpornościowego – można je dość skutecznie powstrzymać. Inaczej jest jeżeli przyczyny są typowo genetyczne i mają swe podłoże w działaniu hormonów, a to stanowi znaczną większość przypadków. Wówczas zazwyczaj dochodzi do wyłysienia (całkowitego lub niecałkowitego – zależnie od indywidualnych predyspozycji). Intensywność tego procesu bywa różna. Wspomniane już wcześniej spowolnienie procesu chorobowego po 30 roku życia, może doprowadzić do zachowania owłosienia przez długi okres.

Przebieg łysienia typu męskiego jest przewlekły Również leczenie tego procesu ma długotrwały charakter i jest trudne. Skuteczne wyniki można czasami uzyskać rozpoczynając proces leczenia w bardzo wczesnym etapie. W przypadku łysienia łojotokowego należy podjąć działania opóźniające jego postępowanie jeszcze w momencie wystąpienia łupieżu suchego.
Stosowane wówczas preparaty powinny skutecznie odtłuszczać skórę głowy, usuwać łuski łupieżu i działać likwidująco na florę drobnoustrojów skóry głowy (bakterie, grzyby).
Ważne jest, aby zastosowane środki nie podrażniały skóry głowy. Powinny również likwidować jeden z podstawowych objawów, jakim jest w tym przypadku świąd. Głównym środkiem stosowanym w tych przypadkach są szampony przeciwłupieżowe.
Miejscowe leczenie łojotoku daje dobre efekty. Szerzej kwestie te są opisane w rozdziale dotyczącym środków do włosów. Uzupełnieniem może być leczenie wewnętrzne – m.in. uzupełnienie niedoboru witamin w organizmie.
Jedną z metod stosowanych w łysieniu androgenowym jest opisany w osobnym rozdziale przeszczep włosów.

Osobnym typem łysienia androgenowego jest utrata włosów spowodowana niedoborem hormonów płciowych. Dotyczy ona jednak nie owłosienia skóry głowy, lecz włosów na pozostałych rejonach ciała, za których wzrost odpowiedzialny jest poziom testosteronu i jego pochodnych. Włosy głowy pozostają w tym przypadku nienaruszone (często bardzo gęste), podobnie jak brwi, czy rzęsy. Wyłysienie obejmuje całą pozostałą powierzchnię skóry. Bywa,

że rozwój choroby zaczyna się długo po okresie pokwitania i jest powolny. Jako pierwsze objawy spostrzega się wypadanie włosów twarzy (broda, wąsy) i bardzo powolne ich odrastanie.
Obniżony poziom hormonów znajduje w tym przypadku odbicie w obniżonym popędzie płciowym.